آمارهای پزشکی دکتر رضا پوردستگردان

آمار  شیوع انواع سوء تغذیه در کودکان ایرانی

تنظیم کننده

 دکترمهشید فروزش

دکتر رضا پوردستگردان

بیمارستان فیروزآبادی تهران

خبرآنلاین: مصرف تنقلات بی ارزش مانند انواع پفک، چیپس، نوشابه های گازدار، سس های چرب و ... از جمله دلایل شیوع انواع سوء تغذیه در کوکان کشور است.

با توجه به تلاش های صورت گرفته در جهان در جهت بالا بردن سطح سلامت جامعه، این اقدامات موجب کاهش مرگ و میر مخصوصاً در اطفال و افزایش طول عمر در اغلب کشورهای جهان شده است. اما سوء تغذیه انرژی پروتئین هم چنان مهم ترین مشکل تغذیه ای در اغلب کشورهای در حال توسعه از جمله کشور ما است.

پال هالسهاف، نماینده صندوق کودکان ملل متحد گفت:" کاهش سوءتغذیه و جلوگیری از کاهش وزن در کودکان زیر 5 سال پیشرفت قابل توجهی را در چارچوب اهداف توسعه هزاره داشته است به طوری که تعداد کودکان کم‌وزن در سال 1990 تاکنون از 8/15 درصد به 5 درصد کاهش یافته است اما متاسفانه از سال 2005 شاهد پیشرفت این پدیده هستیم که امیدواریم از طریق همکاری با ایران شاهد گزارش دیگری باشیم."

او افزود:" 4/1 درصد افراد سوء تغذیه حاد دارند که این آمار مربوط به سال 2008 است. اما طبق گزارشی که از 28 استان ایران به دست آمده نشان می‌دهد که افزایش سوءتغذیه بین 8/5 درصد از سال 2004 را تاکنون نشان می‌دهد."

سوء تغذیه از توانمندی و کارآیی کشورکم می کند. بر اساس پژوهش ها مصرف تنقلات بی ارزش مانند انواع پفک، چیپس، نوشابه های گازدار، سس های چرب و ... از جمله دلایل شیوع انواع سوء تغذیه در کوکان کشورمان است.

رئیس اداره سلامت کودکان وزارت بهداشت، از طراحی جدید منحنی رشد کودکان ایرانی بر اساس استانداردهای سازمان بهداشت جهانی از سال گذشته خبر می دهد و می گوید:" این نمودارها در اختیار مراکز بهداشتی درمانی کشور برای نوزادان تازه متولد شده قرار گرفته است."

دکتر سید حامد برکاتی، در گفت و گو با خبر، با بیان اینکه پیش از این، نمودارهای ترسیم شده در کارت رشد کودکان مربوط به مطالعات مقطعی کودکان آمریکایی بوده است، خاطرنشان می کند:" از این‌ رو استاندارد طلایی برای اندازه‌ گیری میزان رشد کودکان به شمار نمی‌رفت. سازمان بهداشت جهانی در سال‌۱۹۹۷ مطالعه طولی را روی شماری از کودکان آمریکای شمالی و جنوبی، اروپا و آسیا با معیارهایی چون سالم بودن کودک، تغذیه با شیر مادر و نداشتن بیماری انجام داد و با اندازه‌گیری شاخص‌های رشد به استانداردهای طلایی دست یافت و نمودار منحنی رشد را ترسیم کرد."

رئیس اداره سلامت کودکان وزارت بهداشت، با بیان اینکه براساس برنامه ملی، کودکان ایرانی باید از بدو تولد تا ۶سالگی دست‌کم ۱۶ بار توسط پرسنل بهداشتی درمانی معاینه و مراقبت شوند، افزود:" نخستین مراقبت در ۳ تا ۵ روزگی است و از آن پس به‌ترتیب یک، ‌۲، ۴، ۶، ۹ و ۱۲ ماهگی در سال نخست و ۱۸ و ۲۴ ماهگی در سال دوم و بالاخره ۳۰ و ۳۶ماهگی در سال سوم است. پس از آن سالی یکبار مراقبت الزامی است."

او با بیان اینکه هم‌اکنون در کارت رشد کودکان شاخص‌هایی چون نسبت قد به سن و وزن به سن تا ۶ سالگی و نسبت دور سر به سن تا ۲ سالگی اندازه‌گیری می‌شود، گفت:" بر اساس این شاخص‌ها کودکان به لحاظ چاقی، کم وزنی و سوء تغذیه ارزیابی می‌شوند تا درصورت لزوم مداخلات لازم انجام ‌گیرد."

بر اساس این گزارش، اگر چه می‌توان با اتکا به مطالعات یونیسف ادعا کرد که مرگ و میر نوزادان زیر ۵ سال کاهش یافته ولی هنوز از سلامت، شرایط رشد و تربیت کودکان بالای ۵ سال نه تنها نمی‌‌توان با قاطعیت حرف زد بلکه اساسا کار منسجمی در رابطه با سلامت و رشد کودکان زیر ۱۸ سال انجام نشده است. ضمن اینکه مهم‌ترین بحث کشور ما مرگ کودکان نیست بلکه رشد و تکامل روحی و روانی آنهاست.

در جهان روزانه ۲۶ هزار کودک می‌میرند و دو سوم مرگ آنها قابل پیشگیری است. نیمی از این کودکان به‌دلیل سوء‌تغذیه و ۴۰ درصد آنها در ماه اول تولد از بین می‌روند. این درحالی است که طبق هدف چهارم برنامه " توسعه هزاره بقای کودکان " تا سال ۲۰۱۵ باید رقم مرگ کودکان زیر ۵سال به زیر ۵میلیون کاهش یابد.

از سوی دیگر، در ایران همانند بسیاری از کشور‌ها، بالاترین میزان مرگ و میر مربوط به بیماری‌های قلبی و عروقی است که به مواردی چون تغذیه ناسالم، دخانیات، فشار خون و... مرتبط است.

از سوی دیگر، هم‌ اکنون در کشورمان در حال تجربه نوعی گذر تغذیه‌ای هستیم. در واقع، از یک سو با کودکانی مواجهیم که مشکل سوء‌ تغذیه، کم‌ وزنی و کوتاهی قد دارند و از سوی دیگر، با خیل عظیمی از افراد بزرگسال روبه‌رو هستیم که به‌دلیل پرخوری یا بد خوری، از مشکلات فراوانی رنج می‌برند. نوع و کیفیت تغذیه نیز از اهمیت بسیاری برخوردار است.

برای مثال، اگر نیاز پروتئینی افراد در دوران رشد که روزانه یک گرم به ازای یک کیلوگرم وزن بدن است، تامین نشود و یا اگر ویتامین‌های ضروری و لازم به بدن نرسد، چالش‌های فراوانی در سلامت افراد ایجاد می‌شود.

بنابر تعاریف بین‌المللی، امنیت غذایی به معنای دسترسی همه مردم در همه اوقات و دوران زندگی به غذای سالم و کافی است. بنا بر این تعریف، مقوله امنیت غذایی جنبه‌های اقتصادی و توانمندی‌های افراد را هم در نظر می‌گیرد.

یک برنامه غذایی سالم باید تمامی گروه‌های غذایی لازم و مورد نیاز بدن را تامین نماید. این گروه‌ها را می‌توان در هرم غذایی مورد بررسی قرار داد. این هرم از گروه گوشت، تخم‌مرغ و حبوبات (به‌عنوان تامین‌کننده پروتئین)، لبنیات، سبزیجات، میوه‌ها و گروهی که نیاز‌های کربوهیدرات بدن را تامین می‌کنند، تشکیل شده است.

البته میزان نیاز بدن به این گروه‌های غذایی متفاوت است؛ به‌طوری که روزانه گوشت دو تا سه سهم، لبنیات دو تا سه سهم، میوه دو تا چهار سهم، سبزی سه تا پنج سهم و مواد نشاسته‌ای شش تا ۱۱ سهم را به‌خود اختصاص می‌دهند.

به‌ طور کلی، غذا بایستی کیفیت لازم را داشته و از نظر حجم و ترکیبات غذایی کامل باشد. با این توضیحات، دو تعریف جدید سیری شکمی و سیری سلولی که مفاهیمی جدا از هم هستند، شکل می‌گیرند.

به عقیده کارشناسان اگرچه تلاش‌های صورت گرفته موجب کاهش مرگ و میر اطفال در سال‌های اخیر و افزایش طول عمر در اغلب کشورهای جهان شده، اما سوءتغذیه همچنان مهم‌ترین مشکل تغذیه‌ای در اغلب کشورهای در حال توسعه از جمله کشور ماست.

به گفته متخصصان، در ایران ۸۰۰ هزار کودک زیر ۵ سال دچار کوتاه‌ قدی متوسط و شدید ناشی از تغذیه نامناسب هستند. از سوی دیگر، آمار تغذیه انحصاری با شیر مادر نیز در سال‌های گذشته رو به کاهش گذاشته است.

دکتر مسعود کیمیاگر، متخصص تغذیه در گفت‌وگو با خبر توضیح می‌‌دهد:" تحقیقات نشان داده مرگ و میر ناشی از اسهال در کودکانی که از شیر مادر استفاده می‌‌کنند، ۲۰ بار کمتر است."

او در ارتباط با مشکل سلامت کودکان می‌‌گوید:" مهم‌ترین معضل سلامت کودکان در جامعه امروز جایگزین شدن تغذیه، مواد و رفتارهای مصنوعی به‌ جای نوع طبیعی آن است، به‌طوری که می‌‌بینیم اغلب کودکان در دوره نوزادی به واسطه تبلیغات سوء، از شیر مادر محروم می‌‌شوند. تنقلات مصنوعی، مواد رنگی، نمک و ادویه‌ جات جایگزین تنقلات طبیعی می‌شوند و کودکان را مستعد ابتلا به چاقی و فشار خون می‌‌کنند."

دکتر شهلا افشار پیمان، فوق تخصص عفونی کودکان نیز می‌گوید:" تغذیه کودکان زیر یک سال و دو سال در حال حاضر برای مادران مشکلات زیادی را ایجاد کرده است. علاوه بر این، پا گذاشتن به سنین مدرسه و خوردن تنقلات و فقدان مصرف لبنیات، شیوع چاقی در کودکان را افزایش داده است."