آمارسوء تغذيه در جهان
تنظیم کننده
دکترمهشید فروزش
دکتر رضا پوردستگردان
بیمارستان فیروزآبادی تهران
جغرافياي تغذيه با بررسي توزيع جغرافيايي وضعيت تغذيه در جهان، ضمن ترسيم وضعيت جهان و توصيف آن در مرحله بعد به تحليل علل اين توزيع مي پردازد. در گذشته اي نه چندان دور ، جغرافيدانان آگاهانه و يا نا آگاهانه در تحليل علل فقر و سوء تغذيه و شيوع بيماري ها در مناطق جهان به حدي بر روي عوامل طبيعي ، در چارچوب جبر جغرافيايي تأكيد مي كردند كه ساير عوامل مؤثر در اين وضعيت را ناديده و يا كم اهميت معرفي مي كردند. با تحقيقاتي از بنيانگزاران اين حيطه از جمله خوزه دو كاسترو كه كتاب او با نام جغرافياي گرسنگي و ژئوپلتيك گرسنگي ترجمه شده، و تحقيقات و فعاليتهاي ايولاكوست و بسياري دانشمندان ديگر نقصان توجيه گرسنگي و فقر با مرتبط دانستن آن به شرايط خاص جغرافياي طبيعي مناطق در جغرافياي تغذيه به چالش كشيده شد و عوامل اقتصادي، اجتماعي و سياسي مؤثر بر توزيع فقر و گرسنگي و يا سوء تغذيه در جهان مورد توجه قرار گرفت.
همان گونه كه مباحث تغذيه و سوء تغذيه در جهان مي تواند به جزئيات بسياري بپردازد، جغرافياي تغذيه نيز مي تواند به موضوع تغذيه از ديدگاه مسائل اقتصادي - اجتماعي و محيطي بسياري به بررسي بپردازد.
هدف نهايي جغرافياي تغذيه شناختن و شناساندن وضعيت تغذيه و توصيف عناصر آن در مناطق جغرافيايي ، تجزيه و تحليل عوامل بروز مشكلات و شناختن راههاي مبارزه با مشكلات تغذيه اي در جهان با بهره گيري از تحليل ها و روشهاي جغرافيايي است. / حميدرضاوجداني- - توسعه پایدار و جغرافیا
کمبود عناصر حیاتی در محیط و سوء تغذیه
سال ها بعد از توجه محض به کمبود یا کفایت میزان کالری در تغذیه جمعیت های بشری معلوم شد که این موضوع نمی تواند کافی باشد ، لذا موضوع تركيب غذايي كه ميزان كالري مورد نياز بدن را تأمين مي كند نيز مورد توجه قرار گرفت و استانداردهايي مطرح شد كه انسان چقدر از غذايي كه دريافت مي كند و چند درصد از غذا بايد از پروتئين، چند درصد از هيدروكربن ها ، چقدر از ميوه ها و سبزيجات و چقدر فيبرهاي گياهي در تغذيه سالم لازم است. توجه به عناصري، به عنوان ريز مغذي ها، شامل ويتامين ها و املاح مشخص نمود كه سلامت انسان تنها نمي تواند با ميزان دريافت كالري كافي تأمين شود ، بلكه تنوع غذايي به شكلي كه كليه ويتامينها و املاح ضروري به بدن برسد لازمه سلامت انسان است. با پيشرفت روزافزون دانش بشري اين مواد و اثرات كمبود احتمالي آنها روز به روز بيشتر مي شود. جغرافياي تغذيه : سوء تغذيه در جهان
جغرافياي تغذيه با بررسي توزيع جغرافيايي وضعيت تغذيه در جهان، ضمن ترسيم وضعيت جهان و توصيف آن در مرحله بعد به تحليل علل اين توزيع مي پردازد. در گذشته اي نه چندان دور ، جغرافيدانان آگاهانه و يا نا آگاهانه در تحليل علل فقر و سوء تغذيه و شيوع بيماري ها در مناطق جهان به حدي بر روي عوامل طبيعي ، در چارچوب جبر جغرافيايي تأكيد مي كردند كه ساير عوامل مؤثر در اين وضعيت را ناديده و يا كم اهميت معرفي مي كردند. با تحقيقاتي از بنيانگزاران اين حيطه از جمله خوزه دو كاسترو كه كتاب او با نام جغرافياي گرسنگي و ژئوپلتيك گرسنگي ترجمه شده، و تحقيقات و فعاليتهاي ايولاكوست و بسياري دانشمندان ديگر نقصان توجيه گرسنگي و فقر با مرتبط دانستن آن به شرايط خاص جغرافياي طبيعي مناطق در جغرافياي تغذيه به چالش كشيده شد و عوامل اقتصادي، اجتماعي و سياسي مؤثر بر توزيع فقر و گرسنگي و يا سوء تغذيه در جهان مورد توجه قرار گرفت.
همان گونه كه مباحث تغذيه و سوء تغذيه در جهان مي تواند به جزئيات بسياري بپردازد، جغرافياي تغذيه نيز مي تواند به موضوع تغذيه از ديدگاه مسائل اقتصادي - اجتماعي و محيطي بسياري به بررسي بپردازد.
هدف نهايي جغرافياي تغذيه شناختن و شناساندن وضعيت تغذيه و توصيف عناصر آن در مناطق جغرافيايي ، تجزيه و تحليل عوامل بروز مشكلات و شناختن راههاي مبارزه با مشكلات تغذيه اي در جهان با بهره گيري از تحليل ها و روشهاي جغرافيايي است. / حميدرضاوجداني
تأثيرات سوء تغذيه انرژي و پروتئين در کودکان با افزايش مرگ و مير، ابتلا به بيماريها ،نقص درعملکرد سيستم ايمني و تأخير در رشد و نمو حرکتي و رواني مشخص مي شود .حدود 30 سال قبل سوء تغذيه فقط مفهومي معادل کمبود دريافت پروتئين و انرژي داشت ،اما امروزه نگرش جهان به معني سوء تغذيه تغيير کرده است ؛علاوه بر پروتئين و انرژي گستره وسيعي از کمبود ريزمغذيها را نيز شامل مي شود .کمبود يد در دوران بارداري و اثر آن در ايجاد کريتنيسم و تأخير در نموذهني نوزاد ،کمبود آهن و تأثيرات آن در ايجاد کم خوني و نقص تکامل مغزي و کمبود ويتامين و ايجاد شبکوري و کمبود روي در دوران بارداري و شيرخوارگي و تأثيري که به صورت کاهش وزن هنگام تولد ،تأخير در رشد کودکان و کاهش ترکيبات ايمني زا افزايش بار ابتلا به بيماريهاي عفوني و حتي احتمال افزايش موارد مرگ و ميرکودکان دارد ، همگي نمونه هاي بارزي از سوء تغذيه هستند و اهميت پرداختن بيش از پيش کمبود ريز مغذيها را مي رسانند .
همچنين بر اساس گزارشهاي سازمان جهاني بهداشت مشخص شده است بيش از 2 ميليارد نفر از مردم جهان ابتلا به کم خوني هستند و حدود 3/7 ميليارد نفر کمبود آهن دارند .
بيش از 100 ميليون کودک در دنيا از کمبود ويتامين آ
رنج مي برند .
بررسي مصرف در ايران در سالهاي گذشته نشان داده است که 90 درصد از جمعيت روستايي و 20 درصد از جمعيت شهري ،ويتامين آ کمتري نسبت به توصيه جهاني در رژيم غذايي خود دريافت مي کنند .
کمبود متوسط روي در جهان تا حدود 30 درصد مي باشد .
كمبود برخي عناصر ريزمغذي در خاك هاي كشاورزي ضمن اينكه احتمالاً مشكلاتي را در توليد محصول و عملكرد آن ايجاد مي كند، محصولي كه از چنين زميني به دست مي آيد، خود فقير از ريزمغذي هاي مورد نظر است. عنصر روي نمونه خوبي از اين كمبود است كه از خاك به گياه و سپس در انسان تسري مي يابد.
نقشه بالا كمبود روي در خاک های کشاورزی را در حد وسيع با رنگ قرمز و مناطق با كمبودي در حد متوسط را با رنگ سبز نشان می دهد.
سوء تغذیه در کودکان و بازماندن از رشد
مهمترین مقطع زمانی از جهت تغذیه انسانی دوران نوزادی و یا حتی قبل از آن از زمان رشد جنینی است. کمبودهایی که در این زمان چه از نظر کمیت غذای دریافتی و میزان کالری گرفته تا کیفیت غذا شامل مواد ریز مغذی ضروری موجود در غذا ، مي تواند اثرات ناگواري را براي انسان ها به دنبال داشته باشد كه غالباً غير قابا جبران اند. به منظور بررسي وضعيت جمعيت از نظر رشد و تغذيه وزن و قد كودكان در سنين مختلف اندازه گيري مي شود و نيز نسبت قد به وزن مورد توجه قرار مي گيرد. با مقايسه شاخص هاي به دست آمده در هر جمعيت با استانداردهايي كه سازمان جهاني بهداشت و ساير دست اندركاران امر تدوين كرده اند، وضعيت هر كشور و مردمي كه در آن زندگي مي كنند قابل بررسي است.جغرافياي تغذيه : سوء تغذيه در جهان
جغرافياي تغذيه با بررسي توزيع جغرافيايي وضعيت تغذيه در جهان، ضمن ترسيم وضعيت جهان و توصيف آن در مرحله بعد به تحليل علل اين توزيع مي پردازد. در گذشته اي نه چندان دور ، جغرافيدانان آگاهانه و يا نا آگاهانه در تحليل علل فقر و سوء تغذيه و شيوع بيماري ها در مناطق جهان به حدي بر روي عوامل طبيعي ، در چارچوب جبر جغرافيايي تأكيد مي كردند كه ساير عوامل مؤثر در اين وضعيت را ناديده و يا كم اهميت معرفي مي كردند. با تحقيقاتي از بنيانگزاران اين حيطه از جمله خوزه دو كاسترو كه كتاب او با نام جغرافياي گرسنگي و ژئوپلتيك گرسنگي ترجمه شده، و تحقيقات و فعاليتهاي ايولاكوست و بسياري دانشمندان ديگر نقصان توجيه گرسنگي و فقر با مرتبط دانستن آن به شرايط خاص جغرافياي طبيعي مناطق در جغرافياي تغذيه به چالش كشيده شد و عوامل اقتصادي، اجتماعي و سياسي مؤثر بر توزيع فقر و گرسنگي و يا سوء تغذيه در جهان مورد توجه قرار گرفت.
همان گونه كه مباحث تغذيه و سوء تغذيه در جهان مي تواند به جزئيات بسياري بپردازد، جغرافياي تغذيه نيز مي تواند به موضوع تغذيه از ديدگاه مسائل اقتصادي - اجتماعي و محيطي بسياري به بررسي بپردازد.
هدف نهايي جغرافياي تغذيه شناختن و شناساندن وضعيت تغذيه و توصيف عناصر آن در مناطق جغرافيايي ، تجزيه و تحليل عوامل بروز مشكلات و شناختن راههاي مبارزه با مشكلات تغذيه اي در جهان با بهره گيري از تحليل ها و روشهاي جغرافيايي است. / حميدرضاوجداني
ميانگين قد ايرانيان كاهش يافته است:
با وجود همه پيشرفت و توسعه اي كه در جهان در زمينه ارتقاي وضعيت تغذيه و سلامت در جهان صورت گرفته و نتايج آن به كشورهاي دنيا و از جمله ايران رسيده است، گفته مي شود به علت مشكلات تغذيه اي و كمبودهاي خاص كودكان ايراني با سوء تغذيه روبرو شده و اين امر بر رشد آنان اثر گذارده است.
رئيس انجمن پزشکان متخصص داخلي ايران نيز از کوتاه شدن قد بچه هاي روستايي کشور نسبت به شهرنشينان در سالهاي اخير خبر مي دهد و به خبرنگار سلامتيران مي گويد: آمارها و بررسيها نشان مي دهد که قد بچه هاي روستايي کشور در اين سالها کوتاه تر از قبل شده که علت اصلي نيز عدم مصرف روزانه شير و لبنيات است. دکتر ايرج خسرونيا با اشاره به اينکه قد مردم ژاپن و کره در سالهاي اخير بلندتر شده است، مي افزايد: بررسيها نشان مي دهد که مصرف شير و لبنيات در اين کشورها افزايش يافته است. وي از کم مصرف کردن شير و لبنيات توسط بچه هاي روستايي کشور خبر مي دهد و تصريح مي کند: در سالهاي دور، شير و لبنيات شهرها از روستاها تامين مي شد اما حالا محصولات لبني از شهرها به روستاها مي رود. خسرونيا با عنوان اين مطلب که بچه هاي روستايي مصرف تنقلات را در برنامه غذايي روزانه خود جايگزين شير و لبنيات کرده اند، ادامه مب دهد: عدم مصرف شير و لبنيات در بين بچه هاي روستايي منجر به سوءتغذيه و در نتيجه کوتاه تر شدن قد آنها شده و اين در حالي است که ژاپني ها در دهه هاي اخير با تحقيق، پيگيري و بهبود روشهاي تغذيه براي مردم خود توانسته اند ميانگين قد نسل جديد خود را 12 سانتيمتر افزايش دهند. وي با تاکيد بر مصرف روزانه حداقل 300 سي سي شير در برنامه غذايي افراد خاطرنشان مي کند: متاسفانه در کشور برخي افراد که تعدادشان هم زياد نيست يک استکان شير هم نمي خورند. به نظر من آنچه در اين زمينه تبليغ مي شود، درست نيست و افزايش قد فقط با ورزش و تغذيه مناسب و قبل از 30 سالگي افزايش مي يابد. تغذيه به عنوان يکي از مهمترين عوامل توقف رشد قد ايرانيها محسوب مي شود که در سالهاي اخير به دليل کاهش ميزان مصرف مواد پروتئيني و افزايش مصرف غذاهايي مانند برنج، سيب زميني و نان اين روند شدت گرفته است. گروهي از متخصصان هم بر اين باورند عمده ترين علت بروز كوتاهي قد در كشور، رژيم غذايي نامناسب بويژه كمبود عنصر «روي» در رژيم غذايي كودكان و نوجوانان است. بررسي ها بيانگر آن است كه كمبود شديد روي كوتاهي قد، كمي رشد غدد بدن، اختلال عملكرد ايمني، اختلالات پوستي، نقص عملكرد شناختي و بي اشتهايي را در پي دارد و اين در حالي است که گفته مي شود حدود يك سوم جمعيت دنيا مشكل كمبود روي دارند. دكتر ربابه شيخ الاسلام، اپيدميولوژيست در اين باره معتقد است: مطالعه رشد كودكان ايراني نشان مي دهد آنها از بدو تولد تا 5 ماهگي رشد مطلوبي دارند اما از اين زمان افت رشد در كودكان آغاز شده تا 18 ماهگي ادامه مي يابد. پس از آن كودك بدون جبران كمبود يادشده به رشد خود ادامه مي دهد. يعني سيستم بدن وي هيچگاه نمي تواند ميزان افت رشد 5 تا 18 ماهگي را جبران كند.
يكي از متخصصين امر در اين زمينه (دكتر ايرج حيدري) مي گويد: تغذیه یکی از مهمترین عوامل توقف رشد قد مردم ایران است و در سالهای اخیر به دلیل کاهش میزان مصرف مواد پروتئینی و افزایش مصرف غذاهایی مانند برنج، سیب زمینی و نان این روند شدت گرفته است. بر اساس آخرین آمارهای ارایه شده از سوی سازمان خوار و بار و کشاورزی سازمان ملل متحد، بالاترین سرانه مصرف پروتئین حیوانی در جهان با ۸۷ گرم در روز به کشور ایسلند مربوط میشود و کشورهای فرانسه با ۷۶ گرم، آمریکا، سوئد و اسپانیا هر کدام با ۷۳ گرم در ردههای بعدی قرار دارند.
در حالی که متوسط مصرف پروتئین حیوانی در کشورهای در حال توسعه ۲۱ گرم در روز است و متوسط مصرف جهانی ۲۹ گرم در روز اعلام شده است. در میان کشورهای منطقه قزاقستان با مصرف روزانه ۴۳ گرم پروتئین حیوانی در صدر جدول و پاکستان و ایران با ۲۲ گرم در انتهای جدول قرار دارند.
ا
اضافه وزن
سوء تغذيه و مشكلات ناشي ازآن تنها به شكل كمبود در وزن يا كمبود در رشد قد بروز نمي كند. مشكلات غذايي منجر به افزايش وزن كه ناشي از عدم تعادل بين مصرف انرژي و دريافت آن مي باشد بسياري از جوامع جهان را با مشكلات جدي روبرو كرده است. بر خلاف تصور امروزه ديگر اين مشكل تنها مشكل كشورهاي ثروتمند نيست و به سرعت به معضلي براي بسياري از مردم كشورهاي كمتر توسعه يافته شده و همچنان در اين كشورها در حال افزايش است. درحالي كه كشورهاي پيشرفته اقدامات مبارزه با اين مشكلات را شروع كرده اند، كشورهاي كمتر توسعه يافته كه بايد از يكسو به فكر كمبود مواد غذايي در اقشاري از جامعه كه در فقر مطلق به سر مي برند باشند ، از سوي ديگر هم بايد به فكر مشكلات دريافت اضافه انرژي باشند. و ذكر اين نكته لازم است كه در بسياري از موارد با وجود افزايش وزن ناشي از دريافت كالري اضافي ( از غذاهايي پر انرژي مثل نان و روغن و شكر ) ممكن است فرد دچار كمبود در مواد غذايي ضروري بسياري باشد و همچنان در نوع ويژه اي از گرسنگي كه ناشي از عدم دريافت ريز مغذي ها است باشد. حميدرضاوجداني
|
دانشگاه علوم پزشكي تهران | |
|
دانشكده پرستاري و مامايي، دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني بيرجند | |
|
دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي درماني تهران |
در این وبلاگ نتایچ تحقیقات آمار ی دکتر رضا پوردستگردان .دکتر مهشید فروزش ارائه میگردد